Sociale dumping en detachering
De RSZ-inspectie in Oost-Vlaanderen heeft meegewerkt aan de Pano-reportage van de VRT over de detachering van werknemers.
Detachering van werknemers heeft tot doel de vrije dienstverlening in Europa te bevorderen. Het is volledig legaal wanneer alles correct gebeurt. Maar in de praktijk stellen we vaak misbruiken vast: sociale fraude, uitbuiting en criminele netwerken.
Sociale dumping slaat op georganiseerde misbruikpraktijken waarbij binnenlandse en buitenlandse bedrijven de Europese en Belgische wetgeving rond detachering van werknemers of zelfstandigen overtreden. Het gaat meestal om fictieve of valse detacheringen van buitenlandse ondernemingen waardoor de sociale zekerheidsbijdragen en de minimumlonen vastgelegd in België (cfr. toepasselijke cao’s) niet worden betaald. Door dergelijke fraudemechanismen worden de rechten van werknemers geschonden en is er sprake van economische uitbuiting.
In vergelijking met onze buurlanden ligt het aantal gedetacheerde werknemers in België erg hoog. Misbruik van detachering leidt tot oneerlijke concurrentie: verdringing van bonafide ondernemingen op de arbeidsmarkt én inkomstenverlies voor de RSZ. De RSZ krijgt daarom op dat gebied een centrale rol toebedeeld in het tweejaarlijkse actieplan ter bestrijding van sociale fraude.
Elke maand publiceert de RSZ per gerechtelijk arrondissement een lijst met adressen van werven en werkplaatsen die bezocht kunnen worden. Alle inspectiediensten kunnen deze ‘doelwitten’ gebruiken om hun controles beter te richten. De resultaten tonen vaak aan dat er op de geselecteerde en bezochte werkplaatsen inbreuken worden vastgesteld, of dat er minstens ernstige vermoedens bestaan van sociale dumping. De samenwerking met de inspecteurs op het terrein en de valorisatie van hun terreinervaring versterken het succes van deze aanpak.
Bovendien helpen netwerkanalyses om netwerken van frauduleuze bedrijven gemakkelijker aan het licht te brengen.
Getuigenissen van de inspecteurs in de Pano-reportage: “Voor de sociaal inspecteur zijn onderzoeken sociale dumping steeds balanceren op een slappe koord: telkens gaat het om een delicate evenwichtsoefening waarbij in de eerste plaats op het ogenblik van de controle zo veel mogelijk elementen (verklaringen, de visu vaststellingen, check identiteiten, leef- en werkomstandigheden) moeten worden verzameld om de feitelijke arbeidssituatie zo correct mogelijk in kaart te brengen. In de tweede plaats moeten alle mogelijke middelen (databanken, informatie-uitwisseling buitenland, verificatie A1) worden aangesproken om de eindverantwoordelijke(n) te kunnen aanduiden, hetzij om administratieve (sociale zekerheidsbijdragen regulariseren) en/of strafrechtelijke sancties (veroordelingen en boetes) te veroorzaken. Wie heeft het fraudesysteem (bewust) georkestreerd: de Belgische gebruiker/onderneming en/of de buitenlandse onderneming?
In de PANO-reportage werd de actuele problematiek van de sociale dumping zeer duidelijk en begrijpelijk geschetst voor de kijker. Zowel de volgreportage (werfcontroles) als de verschillende gesprekken met de sociaal inspecteurs hebben bijgedragen aan een diepgravende reportage naar de uitbuiting van buitenlandse arbeidskrachten in België. In dat kader was de aanwezigheid van de journalistieke ploeg van de VRT zeer nuttig om het maatschappelijk belang van onze inspectiedienst in de verf te zetten.”
De RSZ-inspecteurs zetten zich dagelijks in om schijndetacheringen, sociale dumping en uitbuiting te bestrijden.
