De sociale zekerheid van zeevarenden organiseren

De sociale zekerheid van de zeevarenden wordt beheerd door de RSZ. De werking, het beheer en de actuele cijfers over de leden: alles over deze specifieke regeling in 2025 leest u hier.

Werking van de sociale zekerheid van zeevarenden

Het socialezekerheidsstelsel van de zeevarenden wordt beheerd door de RSZ, op basis van een lijst genaamd 'Pool'. Zeevarenden die zich willen aansluiten schrijven zich daarop in.

Beheer van de regeling door de RSZ

De RSZ beheert de regeling van de sociale zekerheid van zeevarenden en neemt in het kader daarvan de volgende taken voor zijn rekening:

• registratie en controle van de aangifte van de loon- en arbeidstijdgegevens en de verschuldigde sociale bijdragen (integratie in Dimona en DmfA): uitgevoerd door de Algemene directie Identificatie en Controle van de Aangiften (AD III),
• inning van de verschuldigde socialezekerheidsbijdragen: uitgevoerd door de Algemene directie van de Inningsdiensten (AD II),
• beheer van de Poollijst,
• toekenning van de rechten op wachtgelden, en
• toekenning van de rechten op een vergoeding wegens zeegewenning: uitgevoerd door de Algemene directie Overzeese Sociale Zekerheid, Zeevarenden en Sociale Maribel (AD VII).

De Poollijst: essentieel voor het beheer

De zeevarenden schrijven zich in op de 'Poollijst' om zich bij de Belgische sociale zekerheid van zeevarenden te kunnen aansluiten.

Inschrijven op de Poollijst is verplicht voor twee groepen:

• zeevarenden die tewerkgesteld zijn onder de Belgische sociale zekerheid, en
• werkloze zeelieden die ter beschikking staan van de Belgische maritieme sector.

Het beheerscomité zeevarenden binnen de RSZ staat in voor het beheer van de lijst. Het comité heeft beslissingsbevoegdheid over Poolzaken en een adviserende bevoegdheid over de sociale zekerheid van zeevarenden.

De sociale zekerheid van zeevarenden in 2025

Bekijk hier de belangrijkste cijfers van de sociale zekerheid van zeevarenden in 2025.

Stijging van het aantal ingeschreven zeevarenden in de Poollijst

Op 1 januari 2026 waren er 1.265 zeevarenden ingeschreven in de Pool van de zeevarenden. Het totale aantal ingeschrevenen in de Poollijst vertoont een stijging in vergelijking met het jaar voordien.

Op 1 januari 2026 behoorden 43% van de zeelieden ingeschreven in de Pool tot de koopvaardijsector, 33% tot de baggersector, 16% tot de offshoresector en 7% tot de zeesleepvaartsector. Het aandeel van de zeelieden ingeschreven voor de baggersector heeft zich gestabiliseerd. De categorieën shoregang en B-Pool zijn uitdovend.

De meerderheid van de ingeschreven zeelieden woont in België (52% op 1 januari 2026). De zeelieden die in het buitenland wonen, zijn behoudens vijf uitzonderingen allemaal in een EER-lidstaat gevestigd.

Aantal ingeschreven zeevarenden naar geslacht

Het beroep van zeevarende onder de Belgische sociale zekerheid is van oudsher een mannelijk beroep. Het aantal vrouwen in zeevarende beroepen blijft zeer beperkt.

Aantal ingeschreven zeevarenden naar rang

De overgrote meerderheid van de ingeschreven zeelieden zijn officieren (88% van de ingeschrevenen op 1 januari 2026). Het aantal scheepsgezellen onder Belgische sociale zekerheid blijft beperkt tot 12%. Dit is een gevolg van de loonkosten op een zeer concurrentiële wereldmarkt.

De verhouding tussen het aantal officieren en het aantal scheepsgezellen varieert naargelang de subsector. In de offshoresector is het aandeel van de scheepsgezellen merkbaar groter dan in de andere sectoren.

Stijging van de wachtgelden

De uitbetaalde wachtgelden vertonen normaliter een constante daling door de huidige werking van het poolstelsel, maar dit jaar is er een stijging die te wijten is aan een stijging in de categorie zeevarenden.

De categorieën shoregang en B-Pool zijn uitdovend. De grafiek toont de evolutie van de uitgaven wachtgelden en de uitbetaalde dagen wachtgelden. Enkel de categorie zeevarenden is een ‘dynamische’ groep met beperkte in- en uitstroom van zeevarenden.

Zeegewenning: stijging van het aantal vaardagen

De zeegewenning geeft studenten aan maritieme instituten de mogelijkheid om de vaartijd te behalen die nodig is om na hun studies een zeevarend beroep uit te oefenen. Dat maakt van de zeegewenning een belangrijk instrument voor de doorstroming van de studenten naar zeevarende beroepen.

De zeegewenning kende in 2021 een sterke stijging (355 vaardagen in 2020 en 892 vaardagen in 2021) door een mindere impact van de coronacrisis in 2021. In 2022 was er na de coronacrisis toch een daling merkbaar van het aantal dagen zeegewenning t.o.v. 2021 (608 dagen in 2022). In 2023 is het aantal dagen zeegewenning weer gestegen en dat tot 844 dagen. In 2024 was er een lichte daling tot 824 dagen. In 2025 zien we een stijging tot 962 dagen.