De sociale zekerheid van de zeevarenden is in het beheer van de RSZ. De werking, het beheer en actuele cijfers over de leden: hier leest u alles over deze specifieke regeling in 2019.

Werking van de sociale zekerheid van zeevarenden

Het socialezekerheidsstelsel van de zeevarenden wordt beheerd door de RSZ, op basis van een lijst genaamd 'Pool'. Zeevarenden die zich willen aansluiten schrijven zich daarop in.

Beheer van de regeling door de RSZ

De RSZ beheert de regeling van de sociale zekerheid van zeevarenden en neemt in het kader daarvan de volgende taken voor zijn rekening:

  • registratie en controle van de aangifte van de loon- en arbeidstijdgegevens en de verschuldigde sociale bijdragen (integratie in DIMONA en DmfA): uitgevoerd door de Algemene directie Identificatie en Controle van de Aangiften (AD III),
  • inning van de verschuldigde socialezekerheidsbijdragen: uitgevoerd door de Algemene directie van de Inningsdiensten (AG II),
  • beheer van de Poollijst,
  • oekenning van de rechten op wachtgelden, en
  • toekenning van de rechten op een vergoeding wegens zeegewenning: uitgevoerd door de Algemene directie Sociale Maribel en Overzeese Sociale Zekerheid (AG VII).

De Poollijst: essentieel voor het beheer

De zeevarenden schrijven zich in op de 'Poollijst' om zich bij de Belgische sociale zekerheid van zeevarenden te kunnen aansluiten.

Inschrijven op de Poollijst is mogelijk voor twee groepen:

  • zeevarenden die tewerkgesteld zijn onder de Belgische sociale zekerheid, en
  • werkloze zeelieden die ter beschikking staan van de Belgische maritieme sector.

Het beheerscomité zeevarenden binnen de RSZ staat in voor het beheer van de lijst.Het comité heeft beslissingsbevoegdheid over Poolzaken en een adviserende bevoegdheid over de sociale zekerheid van zeevarenden.

De sociale zekerheid van zeevarenden in 2019

Bekijk hier de belangrijkste cijfers van de sociale zekerheid van zeevarenden in 2019.

Daling van het aantal ingeschreven zeevarenden in de Poollijst

Op 1 januari 2020 waren er 1.213 zeevarenden ingeschreven in de Pool van de zeevarenden. Het totale aantal ingeschrevenen in de Poollijst vertoont een licht dalende lijn. Vooral de daling in 2018 tegenover 2017 is betekenisvol en situeert zich in de sectoren koopvaardij en zeesleepvaart.

De daling in de koopvaardij is het gevolg van de omvlagging van de GEFO-schepen van de Luxemburgse naar de Cypriotische vlag. De GEFO ruilde ook haar Belgische agent in voor een Duitse. Daardoor is de Belgische sociale zekerheid niet meer van toepassing op haar zeelieden. Zij werden dus geschrapt van de Poollijst.

De daling in de zeesleepvaart is het gevolg van het uitvlaggen van schepen van Boskalis Offshore Transport Services. Daarbij hoort een verlies aan tewerkstelling onder de Belgische sociale zekerheid.

Er is wel een constante stijging van het aantal ingeschreven zeelieden merkbaar in de baggersector.

Op 1 januari 2020 behoorden 61% van de zeelieden ingeschreven in de Pool tot de koopvaardijsector, 32% tot de baggersector en 5% tot de zeesleepvaartsector. Het aandeel van de zeelieden ingeschreven voor de baggersector neemt ieder jaar licht toe. De B-Pool en de shoregang zijn uitdovende categorieën.

De meerderheid van de ingeschreven zeelieden woont in België (55% op 1 januari 2020). De zeelieden die in het buitenland wonen, zijn behoudens twee uitzonderingen allemaal in een EER-lidstaat gevestigd.

Aantal ingeschreven zeevarenden naar geslacht

Het beroep van zeevarende onder de Belgische sociale zekerheid is van oudsher een mannelijk beroep. Het aantal vrouwen in zeevarende beroepen blijft zeer beperkt.

Aantal ingeschreven zeevarenden naar rang

De overgrote meerderheid van de ingeschreven zeelieden zijn officieren (92% van het aantal ingeschreven op 1 januari 2020). Het aantal scheepsgezellen onder Belgische sociale zekerheid blijft beperkt tot 8% en volgt een constante dalende trend (behalve in 2018).

Deze verhouding tussen officieren en scheepsgezellen is terug te vinden in zowel de koopvaardijsector, de zeesleepvaartsector als de baggersector.

Daling van de wachtgelden voor zeevarenden

De uitbetaalde wachtgelden vertonen een constante daling door de huidige werking van het poolstelsel.

De categorieën shoregangers en B-Pool zijn uitdovend. De grafiek toont de evolutie van de uitgaven wachtgelden en de uitbetaalde dagen wachtgelden die éénzelfde dalende lijn vertonen. Enkel de categorie zeevarenden is een ‘dynamische’ groep met beperkte in- en uitstroom van zeevarenden.

Zeegewenning: lichte daling van het aantal deelnemers

De zeegewenning geeft studenten aan maritieme instituten de mogelijkheid om de vaartijd te behalen die nodig is om na hun studies een zeevarend beroep uit te oefenen. Dat maakt van de zeegewenning een belangrijk instrument voor de doorstroming van de studenten naar zeevarende beroepen.

De zeegewenning kende in 2019 een lichte daling van het aantal deelnemers. Het aantal uitbetaalde dagen vertoont ook een dalende lijn.