De RSZ speelt een belangrijke rol op het vlak van de sociale zekerheid in een internationaal perspectief. Onze rol is om twee redenen versterkt:

  1. Het Belgische socialezekerheidsstelsel is gebaseerd op een gecentraliseerde organisatie van de instellingen.
  2. De RSZ is als enige Belgische instelling bevoegd voor het bepalen van de toepasselijke wetgeving voor werknemers en ambtenaren die grensoverschrijdend werken, en dit wereldwijd.

Waarover gaat het?

Grensoverschrijdende tewerkstelling heeft bijvoorbeeld betrekking op werknemers die:

  • voor een tijdelijke opdracht naar een ander land gezonden worden dan dat waar ze gewoonlijk tewerkgesteld zijn (detachering), of
  • gedeeltelijk actief zijn in verschillende landen (georganiseerde en geplande tewerkstelling op verschillende grondgebieden).

In alle situaties van grensoverschrijdende tewerkstelling bepaalt de RSZ onder welk socialezekerheidsstelsel deze werknemers vallen. De Rijksdienst levert dan ook een verklaring af waaruit blijkt in welk land de werknemer onderworpen is, en in welk land de werkgever sociale bijdragen moet betalen voor alle uitgevoerde activiteiten. Dat kan een A1-attest zijn, dat wordt uitgegeven op grond van de Europese Verordeningen inzake de coördinatie van socialezekerheidsstelsels, of een ‘Certificate of coverage’ dat wordt uitgegeven op basis van bilaterale overeenkomsten.

Aanvraag ‘Verklaring betreffende de socialezekerheidswetgeving’ bij grensoverschrijdende tewerkstelling

Werkgevers en sociale dienstverrichters moeten hun aanvragen i.v.m. tewerkstelling in het buitenland indienen via de beveiligde onlinedienst Werken in het buitenland ('WABRO', het acroniem voor 'Working ABROad') op de portaalsite van de sociale zekerheid. Na onderzoek van de situatie bepaalt de RSZ de toepasselijke wetgeving en levert – indien nodig - het vereiste attest af voor grensoverschrijdende tewerkstelling binnen en buiten de Europese Unie.

Alle gegevens van werknemers die aan de Belgische sociale zekerheid onderworpen blijven, worden op die manier verzameld en kunnen in WABRO worden geraadpleegd.

Update van de onlinedienst WABRO

Begin 2019 werd de WABRO aangepast om te voldoen aan verschillende wijzigingen in de regelgeving (inwerkingtreding van nieuwe bilaterale overeenkomsten of actualisering van bestaande overeenkomsten) en door de toewijzing van nieuwe opdrachten aan de RSZ na de fusie met de Hulp- en Voorzorgskas voor Zeevarenden (HVKZ).

Bij iedere aanpassing wordt bijzondere aandacht besteed aan de verbetering van de performantie en de gebruikersvriendelijkheid van de toepassing. Daarnaast worden de crosscontroles met verschillende databases (waaronder Dimona en het Werkgeversrepertorium) verder verfijnd om een betere kwaliteit in de verwerking van de dossiers te garanderen.

In 2019 werd WABRO ook aangepast om het dossierbeheer en de uitwisseling van gegevens met andere lidstaten via het Europees platform voor de elektronische uitwisseling van socialezekerheidsinformatie (EESSI) mogelijk te maken. In september 2019 werden de eerste elektronische stromen uitgewisseld tussen de RSZ en andere Europese socialezekerheidsinstellingen. De gegevensuitwisseling betreft in eerste instantie kennisgevingen van detacheringen en van beslissingen over de toepasselijke wetgeving met betrekking tot onder meer ambtenaren en luchtvaartpersoneel.

In de loop van 2020 zullen de laatste EESSI-stromen met betrekking tot de toepasselijke wetgeving in WABRO worden geïmplementeerd.

Evolutie van het aantal dossiers door de jaren heen

In 2019 heeft de RSZ 147.114 dossiers behandeld waarvoor een verklaring ‘toepasselijke wetgeving’ (dat bevestigt dat de persoon onderworpen blijft aan het Belgische socialezekerheidsstelsel in geval van tewerkstelling in het buitenland) afgeleverd werd.

Sinds 2015 merken we een sterke stijging op van het aantal ingediende dossiers. Deze stijging is vooral te wijten aan het feit dat bepaalde lidstaten (zoals Frankrijk en Oostenrijk) sindsdien, op grond van hun nationale wetgeving, een boete opleggen wanneer er geen A1-attest kan worden voorgelegd. Deze nieuwe nationale maatregelen hebben een aanzienlijke impact gehad op het aantal aanvragen dat bij de RSZ werd ingediend.

De bepaling van de toepasselijke socialezekerheidswetgeving optimaliseren

Om de sociale rechten van grensarbeiders te waarborgen, werkt de RSZ nauw samen met de nationale socialezekerheidsinstellingen in België en in het buitenland. De toepasselijke socialezekerheidswetgeving bepalen is inderdaad een complexe aangelegenheid die vraagt om specifieke werkprocedures en raadplegingsprocessen. Ze moet namelijk:

  • een duidelijke en uniforme behandeling van individuele gevallen nastreven, door een consistente en transparante toepassing van de wetgeving,
  • de soms uiteenlopende standpunten van de buitenlandse instellingen en de grondslagen ervan beter leren kennen en begrijpen, om zo de interpretatie van bepaalde regels te verfijnen,
  • een Belgisch beleid en standpunt vastleggen in een Europese en mondiale context, en
  • de vertrouwensrelatie met onze collega’s in het buitenland versterken om zo een optimale en betrouwbare expertise te verwerven.

Samenwerken op strategisch niveau

De RSZ neemt actief deel aan de ontwikkeling van de beleidsstrategie inzake grensoverschrijdende tewerkstelling op nationaal en internationaal niveau. We doen dit op verschillende manieren:

  • samenwerking bij de voorbereiding van nieuwe , de interpretatie en toepassing ervan,
  • voorbereiding, als expert-adviseur, van rechtszaken die voor de Belgische rechtbanken en het Hof van Justitie van de Europese Unie aanhangig zijn gemaakt,
  • deelname aan verschillende werkgroepen van de Europese Commissie (op het gebied van de toepasselijke wetgeving en de afgifte van A1-attesten),
  • vertegenwoordiging en actieve deelname aan de Commissie voor Goede Diensten (dossiers van personeel dat in België door diplomatieke zendingen wordt aangeworven), en
  • deelname aan de onderhandelingen over de verklaringen inzake de ‘toepasselijke wetgeving’ op grond van bilaterale overeenkomsten met staten buiten de EU (Certificate of Coverage).